آموزش خیاطی

تنبور دوزی چیست؟ راهنمای تکنیک‌ها و کاربردهای آن

۱۵ شهریور ۱۴۰۴ ۲,۵۱۰ بازدید ۰ دیدگاه

با هنر تنبور دوزی تا چه حد آشنا هستید؟ از گذشته تا به امروز، هنرمندان از روش‌های مختلفی برای تزیین لباس یا موارد دیگر استفاده می‌کردند. در این میان یکی از هنرهای جذاب و جالب که تاریخچه طولانی در کشورهای مختلف جهان دارد، هنر تنبور دوزی است.

شاید اطلاعات زیادی درباره این هنر نداشته باشید یا اینکه آن را با سایر هنرهای دوختی روی پارچه اشتباه بگیرید. اما جالب است بدانید که این هنر به دلیل تنوع بسیار گسترده خود، کاربردهای زیادی دارد و فقط برای تزیین لباس‌های مجلسی به کار نمی‌رود. در ادامه درباره این هنر، تکنیک‌ها و کاربردهای آن اطلاعاتی در اختیار شما قرار می‌دهیم.

ریشه‌های هنر تنبور دوزی

اگر به هنر تنبوره دوزی علاقه دارید؛ ولی نمی‌دانید تنبور دوزی چیست به تاریخچه آن دقت کنید. به صورت کلی نمی‌توان با یقین گفت که منشا تنبوره دوزی به کدام منطقه از جهان مربوط می‌شود؛ اما برخی یافته‌ها نشان می‌دهد که هندوستان در زمینه انواع هنرهای گل‌دوزی معروف بوده است. البته در مصر دوران باستان هم بافته‌هایی وجود دارد که در مقبره توت عنخ آمون، پولک‌های فلزی دیده شده که روی لباس‌های باستانی دوخته شده است. 

به هر صورت، این هنر در قرن 17 و 18 میلادی در کشورهای اروپایی، فرانسه و بریتانیا با استقبال زیادی روبرو شد و زنان در این کشورها، این هنر را به عنوان هنری شیک و لوکس انجام می‌دادند. زنان انگلیسی و فرانسوی این هنر را هنری قلمداد می‌کردند که بهترین انتخاب برای دورهمی‌های عصرانه و معاشرت‌های اجتماعی بود، تا در کنار صحبت کردن با سایرین بتوانند دست به کار هنری جذاب باشند. علاوه بر آن ویژگی جالب هنر تنبور دوزی این است که در حین کار نیازی به تمرکز بسیار زیاد و دقیق ندارد و همین مسئله نیز باعث رواج بیشتر آن در بین زنان انگلیسی و فرانسوی شد.

در عین حال هنر منجوق دوزی و گل‌دوزی نیز با روش‌های متفاوت خود از قرن 18 تا به امروز در کشورهای چین، انگلستان، ایران و فرانسه ادامه یافته است. اما با یقین می‌توان گفت که این هنر ریشه‌ای کاملاً آسیایی دارد و اگر امروزه در کشورهای اروپایی با استقبال همراه شده، به دلیل انتقال آن در قرن 18 به این کشورها است.

به‌ مرور به دلیل علاقه زیادی که مردم انگلستان و فرانسه به هنر تنبوره دوزی پیدا کردند، در قرن 19 همزمان با رشد و تحول در رشد صنعتی، ماشین‌هایی برای تنبور دوزی اختراع کردند. ماشین‌هایی که دستگاه کورنلی نام داشتند که دوخت و دوز انواع گل‌دوزی‌ها مانند تنبور دوزی را به سرعت پیش ببرد و نیاز به وقت زیادی نداشته باشد.

ریشه‌های هنر تنبور دوزی

هنر تنبور دوزی چیست؟

یکی از هنرهای فاخر و لوکس که تاریخچه‌ای طولانی دارد و هنوز هم رونق خود را از دست نداده، هنر تنبور دوزی است. جواهر دوزی، سوزن دوزی، خامه دوزی، رودوزی لباس، مروارید دوزی و انواع دوخت‌های ظریف، مهم‌ترین روش‌هایی هستند که هنرمندان از دیرباز به کار می‌برند. اگرچه این هنر بیشتر برای تزیین روی لباس‌های مجلسی به کار می‌رود؛ اما در تزیین اکسسوری‌هایی مانند رومیزی، کوسن و مواردی مانند این‌ها نیز استفاده می‌شود.

در عین حال هنرمندان در گذشته به صورت سنتی و دستی تنبور دوزی را انجام می‌دادند؛ اما به دلیل زیبایی فراگیر این هنر، امروزه صنعت و تکنولوژی هم وارد میدان شده است. بنابراین برای سرعت دادن به کار تنبوره دوزی، از دستگاه‌های صنعتی برای این کار استفاده می‌شود.

علاوه بر آن اگر شما قصد دارید دست به کار شوید و هنر خودتان را روی مانتو مجلسی یا لباس شب خودتان به نمایش بگذارید، باید روش‌های سنتی و دستی را به کار ببرید. اما مزون‌ها و تولیدی‌های بزرگ نمی‌توانند افراد زیادی را برای دوخت تنبور روی لباس و اکسسوری‌ها استخدام کنند. به همین دلیل استفاده از روش‌های صنعتی گزینه بهتری است تا کار سرعت بگیرد.

هنر تنبور دوزی با استفاده از یک سوزن مخصوص به نام سوزن تنبور انجام می‌شود. البته سوزن تنبور برای سایر هنرهای تزیینی مانند جواهر دوزی، گل‌دوزی و سوزن دوزی هم کاربرد دارد. در عین حال جالب است بدانید که انجام هنر تنبور دوزی روی یک لباس، ارزش آن را تا چندین برابر افزایش می‌دهد و به همین دلیل برای لباس‌های سفارشی بیشتر کاربرد دارد.

هنر تنبور دوزی چیست؟

تکنیک‌های استفاده از سوزن در تنبور دوزی

همان‌طور که بیان شد مهم‌ترین ابزار برای این کار سوزن تنبور دوزی است. اما در کنار سوزن باید سایر ابزارها را در اختیار داشته باشید تا این هنر را با خلاقیت خود ترکیب کرده و به نمایش بگذارید. برای انجام این هنر، ابتدا نیاز به یک کارگاه برای تثبیت دارید تا هنگام سوزن دوزی، کار جابه‌جا نشود. کارگاه نیز امروزه در شکل‌های مختلف مانند مربع، مستطیل و دایره در بازار موجود است تا با توجه به سلیقه خودتان، گزینه بهتر را برای کار انتخاب کنید.

علاوه بر آن پارچه‌ای که برای تنبور دوزی به کار می‌رود، دو نوع متفاوت است. شما می‌توانید از مخمل استفاده کنید یا اینکه تورهای مخصوصی با بافت ریز به کار ببرید. مسلماً کاربرد هر کدام طرح و شکلی متفاوت به هنر دست شما می‌دهد. در کنار این موارد، باید ملیله، منجوق، مرواریدهای ریز و درشت و غیره را به کار ببرید و بر اساس یک طرح مشخص آن‌ها را تثبیت کنید.

در میان تمام ابزارهای کار، سوزن تنبور با شکل خاص و منحصر به فرد خود، اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا امکان دوخت و تثبیت ملیله و منجوق را امکان‌پذیر می‌کند. این سوزن در قسمت ابتدایی دارای شکلی شبیه به یک قلاب بسیار ریز است. نوک خمیده و بسیار نازک این سوزن کمک می‌کند که مهره‌ها، پولک، مرواریدها و سایر ابزار تزیینی را بتوانید به خوبی تثبیت کنید.

تکنیک‌های استفاده از سوزن در تنبور دوزی

اهمیت کاربرد تنبوره دوزی

مهم‌ترین کاربرد این هنر در تزیین لباسی‌های مجلسی است. البته این در صورتی است که دقت، ظرافت و تمام فاکتورهای خلاقیت را به کار برده باشید. ممکن است شما بعد از آماده شدن و دوختن یک لباس بخواهید روی آن را با مروارید، پولک و منجوق‌های رنگی تزیین کنید که باید بدانید مروارید دوزی چیست که در کنار این هنر نتیجه خوبی بگیرید. در این صورت باید با تمام دقت پیش بروید تا زحمات شما در دوخت لباس هم از بین نرود. اما روش دیگر این است که ابتدا قسمتی از پارچه‌ها را تنبور دوزی کرده و بعد از آن در دوخت لباس استفاده کنید.

البته امروزه از روش‌های صنعتی و سریع برای تنبوره دوزی استفاده می‌شود و به همین دلیل ابتدا در پنل‌های جداگانه، طرح‌های زیبایی با تنبور تولید می‌شود و به فروش می‌رسد. حالا می‌توانید از بین طرح‌های تولیدشده، گزینه دلخواه را انتخاب کنید و روی لباس به کار ببرید. پنل‌های تنبور دوزی شده برای تزیین کوسن، حاشیه دامن، گردنی بلوز، تزیین شومیز، لبه آستین، رومیزی، دوخت در بالاتنه و مواردی مانند این‌ها کاربرد دارد.

علاوه بر آن، دلیلی ندارد که تنبور دوزی با طرح‌های کاملاً سنتی و مجلل انجام شود. امروزه با روش‌های صنعتی و سریع، پولک‌دوزی‌هایی با روش تنبوره دوزی انجام می‌شود که طرح‌های فانتزی داشته و روی لباس‌هایی با طرح فانتزی کاربرد دارند. اگر به هنر اپلیکه دوزی هم علاقه داشته باشید می‌توانید با خرید اپلیکه این هنر را هم در کنار تنبور دوزی انجام دهید.

پیشنهاد فروشگاه اینترنتی روچی

مشاهده بیشتر اپلیکه

نکات کلیدی در اجرای تنبور دوزی

با کمک سوزن تنبور دوزی می‌توانید چند کار متفاوت مانند پولک دوزی، سوزن دوزی یا جواهر دوزی را انجام دهید. به طور مثال برای سوزن دوزی در این هنر باید نخ را با کمک قلاب سوزن بگیرید و از زیر تور تنبور دوزی بیرون بیاورید. بعد نخ را در فاصله کوتاهی در کنار نخ قبلی وارد کنید. ادامه دادن این روش باعث می‌شود که بافتی زنجیره شکل روی پارچه‌ها یا تور تنبور ایجاد شود.

در صورتی که می‌خواهید با تنبوره دوزی، جواهر دوزی انجام دهید، باید مهره‌ها، مرواریدها، منجوق و پولک‌ها را کنار دست خود قرار دهید. بعد بر اساس طرحی که در نظر دارید، سوزن را از مهره یا منجوق عبور دهید و در زیر توری نخ را دور سوزن بچرخانید و نخ را دوباره خارج کنید. با این کار نخ به صورت کامل در زیر تور محکم شده و از مهره خارج نمی‌شود.

شاید انجام این کار به نظرتان کمی سخت به نظر برسد؛ اما جالب است بدانید که با کمی تمرین و در زمانی کمتر از چند ساعت، به سرعت می‌توانید این هنر را یاد بگیرید و دست به کار شوید. برای جذابیت کار می‌توانید اپلیکه دوزی را هم یاد بگیرید و اگر نمی‌دانید که اپلیکه دوزی چیست باید بگوییم هنر چسباندن تکه‌های پارچه به یکدیگر است.

نکات کلیدی در اجرای تنبور دوزی

تنبوره دوزی هنری با قدمت طولانی

در انتهای مقاله متوجه شدید که تنبور دوزی چیست و این را دریافتید که هنر تنبور دوزی اصلاً سخت نیست و فقط کافی است کمی به این هنر علاقه داشته باشید و با خرید لوازم خیاطی دست به کار شوید. شاید در ابتدا زنجیره‌هایی که می‌بافید، کج و نامرتب باشند؛ اما به مرور همه چیز روال درست خود را پیدا می‌کند و روش‌های دقیق برای کار را یاد می‌گیرید.

استفاده و دوخت تعداد زیادی از مهره‌های ریز و درشت روی تور تنبور دوزی یا حتی مخمل باعث می‌شود که کار بیش از حد سنگین شود. همین موضوع به ‌مرور باعث پاره شدن کار می‌شود. با توجه به این موضوع و برای جلوگیری از این مسئله، بهتر است با آرامش و به کندی کار را پیش ببرید تا استحکام آن‌ها از بین نرود.

سوالات متداول

تنبور دوزی چیست؟

تنبور دوزی از هنرهای سنتی محسوب می‌شود که با نخ‌های رنگی یا نخ‌های فلزی نقش‌های هندسی و ظریف دوخته شده و برای تزیین انواع پوشاک یا پرده و رومیزی بیشتر مورد استفاده است.

ابزارهای مورد استفاده تنبور دوزی چیست؟

در تنبور دوزی نیاز به سوزن، نخ‌های رنگی مخصوص، مهره و پولک، کارگاه و قلاب است.

از چه نقش‌هایی در تنبور دوزی استفاده می‌شود؟

از طرح‌های هندسی، بته جقه، نقش‌های انتزاعی، طرح‌های طبیعت، گل و گیاه و موارد دیگر در تنبور دوزی استفاده می‌شود.

دیدگاه خود را بیان کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تبلیغات مجله روچی
تبلیغات مجله روچی